Wat is AI-zichtbaarheid?
AI-zichtbaarheid is de mate waarin je bedrijf, je merk of je pagina's voorkomen in antwoorden van AI-zoekmachines: ChatGPT, Gemini, Perplexity, Copilot en de AI Overviews en AI Mode van Google. Je kunt op twee manieren in zo'n antwoord staan:
- Als bron. Je pagina staat onder of naast het antwoord als link. Dat is meetbaar, want het laat sporen na in de rapporten van Google en Bing.
- Als vermelding. Je bedrijfsnaam staat in de tekst van het antwoord zelf, met of zonder link. Daar zit de meeste waarde, maar geen enkele zoekmachine rapporteert het aan je.
Dat verschil bepaalt hoe je meet. Voor bronvermeldingen heb je gratis rapporten. Voor vermeldingen in de tekst moet je zelf vragen stellen en tellen. Hoe je in die antwoorden komt, lees je in mijn artikel over generative engine optimization. Dit artikel gaat alleen over het meten.
Waarom is AI-zichtbaarheid lastig te meten?
Om drie redenen. De eerste: er wordt weinig doorgeklikt. Pew Research Center mat dat bij Google-resultaten met een AI-samenvatting in 1 procent van de bezoeken op een bron in die samenvatting werd geklikt. Wie alleen naar bezoekers in Analytics kijkt, mist dus bijna alles.
De tweede: het antwoord verandert steeds. Rand Fishkin van SparkToro en Patrick O'Donnell van Gumshoe lieten honderden vrijwilligers dezelfde twaalf vragen keer op keer stellen aan ChatGPT, Claude en de AI van Google. Volgens hun onderzoek is de kans kleiner dan 1 op 100 dat je twee keer precies hetzelfde lijstje merken krijgt. Een 'positie in ChatGPT' bestaat daarom niet. Welke merken vaak terugkomen, bleek wel redelijk stabiel.
De derde: elk platform meet alleen zichzelf. Google laat zien hoe vaak je in de AI van Google staat, Bing doet hetzelfde voor Copilot en OpenAI deelt helemaal niets met website-eigenaren. Je moet de bronnen dus naast elkaar leggen.
Welke bronnen heb je om AI-zichtbaarheid te meten?
Er zijn vier bronnen die samen een betrouwbaar beeld geven. Drie zijn gratis en staan waarschijnlijk al voor je klaar. De vierde kost tijd of een abonnement.
1. Search Console: het rapport Generatieve AI-functies
In Google Search Console staat onder Prestaties een rapport Generatieve AI, nog in bèta. Het laat zien hoe vaak een pagina van je site als bron is getoond in de AI Overviews en AI Mode van Google, per dag en per pagina. Klikken en zoekopdrachten toont het niet: je weet dus wel dat een pagina werd gebruikt, maar niet bij welke vraag.
Zo ziet dat er voor deze site uit. Begin oktober telde ik in drie maanden 59 vertoningen in AI-antwoorden van Google. Op 19 oktober staat de teller over drie maanden op 182, met een duidelijke sprong vanaf de tweede week van oktober: van een paar per dag naar 20 tot 26 per dag. Dat valt samen met de weken waarin ik de oude blogs heb herschreven en nieuwe artikelen online heb gezet.
Het tabblad Pagina's vertelt welke pagina's Google gebruikt. Bij mij zijn dat vooral uitleg-artikelen: het artikel over wat een SEO specialist verdient (30 vertoningen) en dat over lokale targeting in Google Ads (28). Daarna volgen de homepage en de pagina over Google Ads in Dordrecht. In totaal werden 39 verschillende URL's minstens één keer getoond.
Zet in het rapport Generatieve AI de periode op drie maanden en exporteer het tabblad Pagina's elke maand naar een spreadsheet. Het rapport bewaart geen oude perioden die je later nog kunt vergelijken op de manier die jij wilt. Met een maandelijkse export bouw je zelf een tijdlijn op en zie je welke pagina erbij komt of afvalt.
2. Bing Webmaster Tools: AI Performance
Microsoft was Google voor. Sinds februari 2026 heeft Bing Webmaster Tools een rapport AI Performance, als openbare preview. Het meet hoe vaak je content als bron wordt gebruikt in Microsoft Copilot, in de AI-samenvattingen van Bing en bij een aantal partners van Microsoft. Het rapport toont:
- Totaal aantal citaties: hoe vaak je site in de gekozen periode als bron in een AI-antwoord stond.
- Gemiddeld aantal geciteerde pagina's: hoeveel verschillende pagina's per dag als bron zijn gebruikt.
- Citaties per pagina: welke URL's het vaakst worden gebruikt.
- Grounding queries: een steekproef van de zoekopdrachten waarmee de AI je pagina ophaalde. Dat is precies wat Search Console niet laat zien.
Ook hier geen klikken en geen plek in het antwoord. Toch is het rapport de moeite waard, juist om die zoekopdrachten. Ze laten zien bij welke deelvragen een AI-systeem jouw pagina als antwoord ziet. Bovendien leunt ChatGPT voor een deel op de index van Bing, zoals ik uitleg in het artikel over vindbaar worden in ChatGPT. Heb je je site nog niet aangemeld bij Bing, doe dat dan eerst: je kunt je gegevens uit Search Console importeren.
3. Google Analytics: hoeveel bezoekers komen uit AI?
Een klein deel van de mensen klikt wel door. Die bezoekers zie je in Google Analytics 4 bij de verwijzende sites, onder Acquisitie. Kijk naar chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com, copilot.microsoft.com en claude.ai. ChatGPT zet bij veel links bovendien utm_source=chatgpt.com in de URL, zodat je die bezoekers ook als bron terugziet.
Handiger is een eigen kanaal 'AI-assistenten' in je standaard kanaalgroep. Dan staat het verkeer uit AI als aparte regel naast organisch, betaald en direct. Neem in de voorwaarde voor de bron deze domeinen op:
- chatgpt.com en openai.com (ChatGPT)
- perplexity.ai (Perplexity)
- gemini.google.com (Gemini)
- copilot.microsoft.com (Copilot)
- claude.ai (Claude)
Kies als voorwaarde 'komt overeen met regex' en zet de domeinen achter elkaar met een verticale streep ertussen. Zet een backslash voor elke punt, dus chatgpt\.com in plaats van chatgpt.com.
Verwacht geen grote aantallen. Wat dit cijfer wel goed laat zien, is de kwaliteit: kijk naast het aantal sessies naar aanvragen en bestellingen uit dit kanaal. Houd er ook rekening mee dat een deel van de bezoekers uit AI-apps zonder verwijzing binnenkomt en dan als direct verkeer wordt geteld.
4. Een promptmeting: word je genoemd en naast wie?
De eerste drie bronnen meten bronvermeldingen en bezoekers. Of je bedrijfsnaam in de tekst van het antwoord staat, meet geen enkel platform voor je. Daarvoor stel je zelf vragen aan de AI-diensten en tel je de uitkomst. Dat heet een promptmeting.
Omdat het antwoord bij elke vraag anders kan uitvallen, kijk je niet naar één antwoord. Je kijkt naar het percentage: in hoeveel van de antwoorden word je genoemd? Dat noemen tools vaak share of voice of vermeldingspercentage. Het onderzoek van SparkToro liet zien dat dit cijfer veel stabieler is dan de volgorde in een lijstje. Dat is het getal om op te sturen.
Je kunt dit met de hand doen in een spreadsheet of met een tool. Semrush en SE Ranking hebben er een AI-tracker voor en in mijn eigen dashboard Metrara zit een onderdeel AI-zichtbaarheid. Een tool scheelt vooral tijd: hij stelt dezelfde vragen vaker en aan meer diensten dan je met de hand volhoudt.
AI-zichtbaarheid meten in 6 stappen
Zo zet je een nulmeting op die je daarna elke maand herhaalt. De eerste keer kost het een middag, daarna een uur per maand.
- Kies 20 tot 30 vragen die je klanten echt stellen. Haal ze uit mails, offerteaanvragen en de zoekopdrachten in Search Console. Neem drie soorten mee: vragen naar je categorie ('welk bureau helpt een webshop met Google Ads?'), vragen met een plaatsnaam ('SEO specialist in Dordrecht') en vragen naar je bedrijf zelf ('wat kost [bedrijfsnaam]?').
- Stel elke vraag aan de diensten die voor jouw klanten tellen. Meestal zijn dat ChatGPT, Gemini, Perplexity en de AI Mode van Google. Gebruik een nieuw gesprek en zo mogelijk een browser waarin je niet bent ingelogd, zodat je eigen geschiedenis het antwoord niet kleurt. Stel belangrijke vragen drie keer.
- Noteer per antwoord vier dingen: word je genoemd, staat er een link naar je site, welke concurrenten worden genoemd en klopt wat er over je wordt gezegd. Dat laatste vergeten de meeste mensen, terwijl een verkeerde prijs of dienst in een AI-antwoord je klanten kost.
- Leg de rapporten van Google en Bing ernaast. Exporteer de pagina's uit Search Console (Generatieve AI) en Bing Webmaster Tools (AI Performance). Kijk of de pagina's die als bron worden gebruikt ook de pagina's zijn waar je wilt dat mensen landen.
- Maak een AI-kanaal in Google Analytics met de domeinen hierboven en koppel er je conversies aan. Dan zie je naast het bereik ook wat het oplevert.
- Herhaal de meting elke maand met dezelfde vragen en vergelijk per kwartaal. Kijk naar het percentage vermeldingen, het aantal bronvermeldingen in Search Console en Bing en het aantal zoekopdrachten op je bedrijfsnaam. Stijgen die drie samen, dan werkt je aanpak.
Zet in je spreadsheet een kolom 'bron onder het antwoord'. Klik bij elk antwoord waarin een concurrent wordt genoemd op de bronnen. Zo zie je van welke sites de AI zijn kennis haalt: een vergelijkingssite, een brancheorganisatie of een lokale krant. Dat lijstje is meteen je werkvoorraad voor de komende maanden.
Hoe vaak meet je en wanneer werkt het?
Eén keer per maand is genoeg. Vaker meten levert vooral ruis op, omdat de antwoorden van dag tot dag schuiven. Beoordeel een wijziging pas na twee of drie metingen. Een nieuwe pagina kan bij AI-diensten die live zoeken binnen een paar weken als bron opduiken, zodra hij is geïndexeerd. Dat je naam ook zonder zoeken wordt genoemd, vanuit wat een model al weet, duurt maanden.
Leg je cijfers altijd naast je zakelijke resultaten. Meer vermeldingen zonder meer aanvragen zegt weinig; een stijging van de zoekopdrachten op je bedrijfsnaam juist veel. Vraag nieuwe klanten daarom ook gewoon hoe ze je hebben gevonden. 'Via ChatGPT' hoor je vaker dan je in een dashboard ziet.
Welke fouten zie ik het vaakst?
- Eén keer vragen en conclusies trekken. Een enkel antwoord is een momentopname. Pas over meerdere metingen zie je een patroon.
- Een 'AI-positie' rapporteren. Een plek in een lijstje dat bij elke vraag anders is, zegt niets. Het percentage vermeldingen wel.
- Alleen naar verkeer kijken. Het grootste deel van de waarde zit in mensen die je naam lezen en later zelf zoeken.
- Ingelogd meten. Je eigen gesprekken en voorkeuren beïnvloeden het antwoord. Meet in een nieuw gesprek, het liefst zonder account.
- Vragen kiezen waarop je al goed scoort. Een meting met alleen je eigen bedrijfsnaam ziet er mooi uit maar vertelt niets over nieuwe klanten.
Ik zie steeds meer tools die een 'AI-ranking' van 1 tot 10 beloven en ik vind dat schijnzekerheid. Het onderzoek van SparkToro laat zien dat zo'n positie bij de volgende vraag alweer anders is. Wat ik zelf anders doe: ik werk voor elke klant met een vaste lijst van 25 vragen, tel elke maand in hoeveel antwoorden de klant voorkomt en zet dat in het dashboard naast de AI-cijfers uit Search Console, het verkeer uit AI en de aanvragen. Op mijn eigen site doe ik hetzelfde. Zo zag ik de stijging van half oktober eerst in Search Console en kon ik hem koppelen aan de artikelen die ik toen had herschreven.
Celine, Goldcompass